Kompendium wiedzy dla początkującego górołaza

Chcesz zacząć chodzić w góry, a może masz za sobą pierwszą wyprawę, z której wróciłeś przemarznięty i wyczerpany? Przygotowaliśmy dla ciebie kompendium, w którym podpowiemy, jak ubrać się w góry, jak przygotować się do pierwszej trasy i wskażemy, gdzie wybrać się z dzieckiem lub samodzielnie, jeśli nie jesteś jeszcze gotowy na zdobywanie Świnicy. Sprawdź, czy wiesz, czym różni się trekking od hikingu i czy znasz wszystkie niebezpieczeństwa i sposoby radzenia sobie z nimi!

Najważniejsze tematy poruszane w kompendium:

1. Co to jest trekking i jakie są jego zalety
2. Trekking a inne podobne aktywności
3. Jak przygotować się do wyprawy w góry
4. Jaki strój w góry będzie najlepszy o danej porze roku
5. Jak wybrać poszczególne elementy odzieży
6. Jakie technologie są stosowane w ubraniach w góry
7. Jak wybrać buty trekkingowe
8. Jak wybrać plecak w góry
9. Jak spakować plecak w góry
10. Wyprawy trekkingowe dla początkujących
11. Wyprawy trekkingowe dla zaawansowanych
12. Bezpieczeństwo w górach

Co to jest trekking i jakie są jego zalety

Jaka jest definicja trekkingu? Jest to forma turystyki przygodowej lub kwalifikowanej, która jest uprawiana w trudnych warunkach klimatycznych i terenowych. Samo słowo „trek” wywodzi się od wędrówek Burów na terenie Afryki, a pełne brzmienie słowa określało dawniej piesze wycieczki ludów zamieszkujących Himalaje. Określenie „trekking” zostało użyte oficjalnie w 1950 roku przez Jimmy'ego Roberta, gdy zaczął organizować piesze wyprawy w Nepalu.

Wyróżnia się kilka form trekkingu:
– górski inaczej klasyczny,
– pustynny,
– tropikalny,
– polarny,
– rzeczny,
– na bagnach,
– na wulkanach.

Stopień trudności wypraw trekkingowych zależy od ciebie – chodzenie po górach to lekki spacer po Gubałówce, jak i kilkudniowa wyprawa w Tatry, która jest polecana dla osób doświadczonych.

Jakie są zalety chodzenia w góry? Jest to forma treningu dostępna dla każdego o każdej porze roku – mogą ją uprawiać dorośli, dzieci, dopasowując trudność i długość szlaku do swoich możliwości. Nie jest to sport kontuzjogenny, szczególnie jeśli mowa o trasach przebiegających przez niskie wzniesienia, dlatego będzie doskonałą możliwością na odpoczynek od miejskiego zgiełku i obcowania z naturą. Trening na świeżym powietrzu poprawia samopoczucie, dostarcza witaminy D i odstresowuje.

Trekking wzmacnia również serce i podkręca metabolizm – jest naprzemiennym wysiłkiem tlenowym i beztlenowym, poprawia przy tym wytrzymałość fizyczną i wydolność. Ma także doskonały wpływ na mięśnie oraz stawy.

Zobacz również inne pomysły na weekend na sportowo.

Trekking, a inne podobne aktywności

Trekking, a hiking

Hiking jest łatwiejszą formą trekkingu, gdyż oznacza wędrówkę po mało wymagających szlakach, nie tylko na terenie górskim. To doskonała alternatywa dla osób, które nie mają kondycji i sprawności do odbywania długich, wymagających wypraw górskich. Hiking jest niekiedy definiowany jako jednodniowa wyprawa nie wymagająca starannego przygotowania, dlatego można nim określić krótki spacer po okolicy, jak i wyprawę na Śnieżkę. W tym rozumieniu trekking jest wielodniową wyprawą pieszą w trudnodostępne miejsca wymagającą przygotowania fizycznego i sprzętowego. Oba pojęcia nie mają jednak jasnej granicy i są używane wymiennie.

Trekking a backpacking

Backpacking to wędrówka z plecakiem często poza szlakiem – to odwiedzanie miejsc poza utartymi trasami, życie w podróży. Dla osób uprawiających tę formę aktywności nie jest nawet istotne podziwianie przyrody, które jest stałym elementem trekkingu.

Trekking a nordic walking

Nordic walking jest formą rekreacji polegającą na marszach ze specjalnymi kijkami. Można odnieść wrażenie, że jest podobną formą aktywności co trekking ze względu na obecność kijków, ale to zupełnie odrębna aktywność. Nawet sposób stawiania kijków i ich technologia wykonania są zupełnie inne – nordic walking jest zazwyczaj uprawiany na płaskiej powierzchni, bez wzniesień.

Dowiedz się więcej o nordic walking.

Jak przygotować się do wyprawy w góry

Trekking w górach wymaga przygotowania odpowiedniego sprzętu, plecaka, odzieży i butów, o których powiemy już za moment.

Zanim zaczniesz szukać idealnego szlaku, zacznij od przygotowania kondycyjnego, szczególnie jeśli nie jesteś zbyt aktywną osobą. Wykonywanie ćwiczeń wytrzymałościowych, takich jak bieganie czy trening siłowy nastawiony na ilość powtórzeń, a nie wielkość obciążenia. Wzmocnienie i rozciągnięcie mięśni nie zawsze wymaga wylania hektolitrów na siłowni – możesz ćwiczyć także w swoim domu, wykonując deskę, wykroki, zakroki czy burpees.

Dowiedz się więcej, jak trenować przed wyjazdem w góry.

Przygotowania do wyprawy powinieneś rozpocząć od zaplanowania trasy. Dopasuj ją, biorąc pod uwagę:
– warunki pogodowe,
– twoje możliwości,
– długość trwania dnia.

W góry nie chodzi się podczas burzy ani silnych zamieci. Spacer w ulewnym deszczu również nie należy do najprzyjemniejszych. Jeśli planujesz wyprawę zimą, koniecznie sprawdź aktualne zagrożenie lawinowe i przemyśl dwa razy, czy masz na pewno odpowiedni sprzęt i doświadczenie do takich wypraw. W dalszej części kompendium powiemy więcej o możliwych zagrożeniach.

Drugą kwestią są twoje możliwości. Jeśli nie jesteś wytrawnym podróżnikiem, wybierz krótsze i łatwiejsze trasy w niższych partiach gór – nawet pozornie łatwa wyprawa na Rysy wymaga odpowiedniego przygotowania technicznego i fizycznego. Jeśli chodzisz regularnie, wydłużanie tras, wybieranie bardziej stromych szlaków sprawi, że przeżyjesz prawdziwą przygodę.

Przed podróżą sprawdź aktualne warunki pogodowe w dedykowanych portalach – ważna jest nie tylko temperatura i spodziewane opady atmosferyczny, ale także rozpiętość chmur czy siła wiatru. Analizując te dane, zobaczysz, czy wyprawa w góry w danym dniu jest bezpieczna, czy lepiej przełożyć ją na inny termin. Pamiętaj również o tym, że jesienią i zimą szybciej zapada zmierzch, dlatego tak zaplanuj trasę, by wrócić jeszcze w promieniach słońca lub nie zapomnij zapakować sprawnej latarki czołowej.

Uwaga – kolor szlaku nie oznacza jego trudności! Zobacz, jak rozumieć kolorystykę szlaku:
– szlak czerwony – najważniejszy, główny szlak, który przebiega przez najciekawsze tereny widokowe,
– szlak niebieski – trasy długodystansowe,
– szlak żółty – szlak łącznikowy, czasami dojście,
– szlak zielony – prowadzi do charakterystycznych miejsc, niekiedy jest szlakiem łącznikowym lub dojściowym,
– szlak czarny – trasa dojściowa w dane miejsce, czyli trasa najkrótsza, czasami szlak łącznikowy.

Dowiedz się więcej o tym, jak przygotować się do wyprawy w góry jesienią oraz do pierwszych wiosennych wędrówek.

Jaki strój w góry będzie najlepszy o danej porze roku

Na wyprawę trekkingową zawsze ubieraj się warstwowo, niezależnie od pory roku, a jeśli jest naprawdę gorąco, zapakuj dodatkową odzież do plecaka, gdyż pogoda na takich wysokościach jest bardzo zmienna. Niejednokrotnie wycieczka w piękną, słoneczną pogodę kończy się powrotem w deszczu, dlatego trzeba być przygotowanym na wszystko.

Jaki strój w góry latem

Latem załóż koszulkę termoaktywną, która powinna być dopasowana do ciała oraz dołóż do niej krótkie spodnie trekkingowe, w zależności od panujących temperatur.

Wiele osób zadaje sobie pytanie, czy założyć krótkie spodenki, czy długie spodnie trekkingowe. Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie – wszystko zależy od warunków pogodowych i wysokości szczytu, jaki planujesz zdobyć. Doskonałym wyborem są spodnie softshellowe z odpinanymi nogawkami, które po prostu dopasujesz do panujących warunków.

Strój w góry latem powinien zawierać także sportowe skarpetki zmniejszające potliwość stopy i zapobiegające otarciom oraz odpowiednie buty, dopasowane do szlaku pod kątem bieżnika czy wysokości cholewki.

Jaki strój w góry wiosną i jesienią

Wiosną i jesienią koniecznie wymień krótkie spodenki sportowe na długie modele, raczej bez ocieplenia, w zależności od tras, które planujesz pokonać. Poza ubraniem bazowym załóż również softshell lub inną kurtkę z membraną, która ochroni cię przed podmuchami wiatru i wilgocią, a do plecaka zapakuj polar lub bluzę, by w razie potrzeby zwiększyć ilość warstw. Nie zapominaj o czapce, szaliku i rękawiczkach – miej je przynajmniej w plecaku, gdy okaże się, że temperatury na szczycie są dużo niższe niż te na dole.

Jaki strój w góry zimą

Zimą jako pierwszą warstwę załóż bieliznę termoaktywną – spodnie i bluzkę z długim rękawem, które będą odprowadzały pot i niwelowały ryzyko otarć. Na nie włóż spodnie softshellowe z ociepleniem, które będą dbały o twój komfort termiczny i chroniły przed przemoczeniem. Do zestawu dobierz ciepły polar, a na niego załóż softshell lub kurtkę funkcyjną z membraną, które będą chroniły przed wychłodzeniem organizmu i opadami. Niezwykle istotne jest założenie grubych, ciepłych skarpet trekkingowych oraz obuwia z wysoką cholewką i membraną. Zimą w górach konieczne jest noszenie raków lub/i rakiet śnieżnych, by nie brnąć po kolana w śniegu i przejść bezpieczniej po oblodzeniach, które pojawiają się na trasie. Warto zabrać je sobą do plecaka i zakładać na obuwie w zależności od rodzaju pokrywy śnieżnej i jej głębokości.

Zobacz wiosenne stylizacje w góry.

Jak wybrać poszczególne elementy odzieży

Jak wybrać koszulkę trekkingową

Jeśli planujesz krótką trasę w góry, możesz założyć t-shirt, jednak zwróć uwagę na jego materiał wykonania – powinien być wykonany z dzianiny z dodatkiem poliestru i elastanu, które zapewnią ci wyższy komfort. O wiele lepszym wyborem są dedykowane koszulki trekkingowe z elastycznej i odprowadzającej dzianiny w technologii 4F Dry. Dbają o uczucie suchości, ich płaskie szwy minimalizują ryzyko otarć, a techniczna dzianina gwarantuje długotrwały komfort. W sklepie 4f znajdziesz także koszule funkcyjne trekkingowe, które szybko wysychają, a ich technologia wykonania minimalizuje ryzyko podrażnień lub otarć.

Jak wybrać spodnie trekkingowe

Spodnie trekkingowe powinny być wykonane z lekkiej i elastycznej tkaniny, zapewniając pełną swobodę podczas górskich wędrówek. Doskonałym wyborem jest odzież wykonana z dzianiny o szybkoschnących włóknach 4F Dry oraz w technologii 4 Way Stretch. Zwróć uwagę na profilowane kolana, stopień oddychalności, komfortu cieplnego oraz wodoodporności. Wnętrze podszyte siatką lub mikropolarem sprawi, że spodnie będą idealne na zimę, a membrana i hydrofobowa impregnacja zapewnią ochronę podczas opadów atmosferycznych.

Jak wybrać kurtkę trekkingową

Najbardziej uniwersalną kurtką w góry jest softshell, który ma za zadanie chronić przed wiatrem, umiarkowaną wilgocią i dbać o przepływ powietrza. Wybierając odzież wierzchnią, zwróć uwagę na to, jakie są wartości membrany (im wyższe, tym większa ochrona), czy posiada laminowanie zewnętrzne DWR, klejone zamki i np. odpinany kaptur.

W sklepie 4f znajdziesz także kurtki trekkingowe z wypełnieniem z puchu syntetycznego i o hydrofobowej powłoce, która może być noszona samodzielnie w chłodniejsze dni lub jako dodatkowa warstwa docieplająca pod wodoodporną kurtkę z membraną. Wiele z modeli jest niezwykle łatwych do zapakowania, dlatego zmieścisz je nawet w mniejszym plecaku.

W góry możesz założyć także lekką kurtkę puchową, która będzie idealna np. podczas przestojów, gdy zaczniesz odczuwać zimno. Nie noś jej jednak na dłuższe trasy, gdyż nie jest to model oddychający. Wiosną i jesienią w cieplejsze dni możesz założyć także bezrękawnik – idealny jako warstwa docieplająca.

Dowiedz się również, jak ubrać w góry dziecko.

Jakie technologie są stosowane w ubraniach w góry

SYNTHETIC DOWN PADDING – puch syntetyczny

Odzież jest wypełniona lekkim puchem syntetycznym, który ma doskonałe właściwości izolacyjne, szybko wysycha, a do tego jest antyalergiczny i odporny na pleśń.

YKK

Zamki błyskawiczne światowego lidera w dziedzinie produkcji zapięć.

PACKABLE

Odzież jest niezwykle kompaktowa – można ją z łatwością zapakować do kaptura, kieszeni lub woreczka.

4F NEODRY MEMBRANE

Membrana stanowi środkową warstwę materiału. Odpowiada za komfort użytkowania, umożliwiając swobodne odprowadzanie wilgoci na zewnątrz, chroniąc przed wiatrem i opadami atmosferycznymi.

TAPED SEAMS – szwy klejone

Specjalne klejone szwy zapobiegają przenikaniu wilgoci na przeszyciach.

4 WAY STRETCH

Specjalny, elastyczny materiał, który zapewnia swobodę ruchów i najwyższy komfort.

REFLECTIVE – odblaskowe

Odzież posiada odblaski, które gwarantują bezpieczeństwo i podnoszą widoczność w warunkach słabego oświetlenia.

PrimaLoft ®

Specjalna izolacja PrimaLoft ® chroni przed chłodem nawet po przemoczeniu. Ocieplenie charakteryzuje się puszystą i przyjemną w dotyku strukturą zapewniającą wysoki komfort cieplny i lekkością, dzięki czemu dba o swobodę ruchu w każdych warunkach.

PrimaLoft ® THERMOPLUME

Syntetyczne wypełnienie o strukturze i zaletach zbliżonych do naturalnego puchu. Gwarantuje komfort cieplny, lekkość, sprężystość puchu, a do tego jest bardziej odporne na wilgoć niż naturalny puch, sprawdzając się w zmiennych warunkach pogodowych.

3-LAYER LAMINATE – laminat 3-warstwowy

W produktach nie występuje poszewka, a membrana jest ściśle połączona z wewnętrzną i zewnętrzną tkaniną. Laminat 3-warstwowy sprawia, że odzież jest bardziej wytrzymała i dedykowana do noszenia podczas trudnych warunków pogodowych i terenowych.

SYSTEM ULTRA LIGHT

System sprawia, że odzież jest komfortowa i charakteryzuje się wyjątkowo niską wagą.

WINDBLOCKER

Struktura materiału chroni przed naporem wiatru.

4F WARM

Specjalna struktura materiału gwarantuje wysoki komfort cieplny i wygodę w noszeniu.

2in1

Szczególny produkt 2w1, który można wykorzystać na dwa sposoby.

Jak wybrać buty trekkingowe

Buty trekkingowe to podstawa udanej wyprawy w góry. Przede wszystkim zrezygnuj z lifestylowych modeli, klapek i innego obuwia, w którym można zobaczyć turystów nawet na kamienistych tatrzańskich szlakach. Zacznij od sprawdzenia podeszwy – powinna mieć żłobiony, głęboki bieżnik, który gwarantuje lepszą przyczepność do nawierzchni. Jeśli planujesz wyprawy zimą, zwróć uwagę na to, czy podeszwa jest wykonana z gumy odpornej na niskie temperatury. Uniwersalnym rodzajem butów w góry są modele typu hiker z oddychającą i odporną na wilgoć membraną. Sprawdź, czy posiadają wzmocniony front chroniący przed uszkodzeniami.

Nie wiesz, czy lepsze będą niskie, czy wysokie buty trekkingowe? Latem, podczas wysokich temperatur i łatwych tras, bez kamienistego podłoża, możesz bez problemu założyć niższe obuwie. Jeśli jednak planujesz wyprawy w Tatry lub w chłodniejszej porze, najlepszym wyborem zawsze będą buty z wysoką cholewką, które lepiej usztywniają kostkę.

Jak wybrać plecak w góry

Plecak w góry nie zawsze musi być dedykowanym produktem do trekkingu, jednak wszystko zależy od twoich preferencji. Wśród typów plecaków można wyróżnić:
– plecaki miejskie,
– plecaki trekkingowe,
– plecaki turystyczne.

Pierwsze z nich są idealne na jednodniowe, krótkie wycieczki, gdyż są lekkie i funkcjonalne, a w pozostałe dni posłużą na przeniesienie laptopa, książek i innych drobiazgów.

Plecaki trekkingowe charakteryzują się pojemnością od 35 do 55 litrów i są idealne na całodniową wyprawę w góry. Zmieścisz w nich niezbędną odzież, prowiant, apteczkę i inne wyposażenie, które może uratować ci życie.

Plecaki turystyczne to największe modele o pojemności od 55 do 90 litrów, które są doskonałe w długie trasy lub wysokogórskie ekspedycje. Zapakujesz do nich dodatkowo namiot, termos, jedzenie, odzież i inne niezbędne akcesoria na każdą porę roku.

Chcesz wiedzieć więcej? Przeczytaj o tym, jak dobrać plecak trekkingowy.

Jak spakować plecak w góry

Plecak w góry powinieneś spakować, kierując się prostą zasadą: to, z czego korzystasz najczęściej umieść u góry. Jeśli nie wiesz, jak to zrobić, ułóż na podłodze rzeczy grupami i zastanów się, jak często będziesz po nie sięgał. Apteczka i chusteczki powinny być zapakowane w małej kieszonce u góry, by nie wymagały wyjęcia całej zawartości plecaka w kryzysowej sytuacji. Wodę włóż do bocznych kieszeni lub do przedniej kieszonki. Jako ostatnią rzecz włóż do plecaka kurtkę przeciwdeszczową, szczególnie jeśli pogoda jest niepewna.

Wiesz, co zabrać ze sobą w góry? Oto skrócona lista, którą zawsze powinieneś sprawdzić, zanim wyruszysz w trasę:
– mapa turystyczna szlaku, mapa w smartfonie lub GPS,
– apteczka górska, w której znajduje się bandaż, plastry, środek do odkażania/oczyszczania ran, środki przeciwbólowe, koc termiczny i nożyczki,
– woda lub izotonik,
– pożywienie,
– chusteczki,
– reklamówka na śmieci,
– okulary przeciwsłoneczne (szczególnie latem),
– krem z filtrem UV (wyższy filtr latem),
– powerbank,
– kompas,
– latarka czołowa lub inny, podręczny model,
– nożyk lub scyzoryk.

Przypomnij sobie, jakie są najlepsze przekąski w góry, które możesz samodzielnie przygotować w domu.

Wyprawy trekkingowe dla początkujących

Nie wiesz, dokąd wybrać się, jeśli jesteś osobą początkującą? Oto lista łatwiejszych tras, które możesz pokonać nawet z dziećmi:
– Beskid Żywiecki – Hala Boracza, Hala Lipowa, Rysianka,
– Beskid Mały – Leskowiec, Magurka, Hrobacza Łąka,
– Tatry – Dolina Chochołowska, Morskie Oko czy Dolina Kościeliska,
– Bieszczady – Łopienka, Sine Wiry i Zawój,
– Gorce – Turbacz,
– Pieniny – Trasa do Czerwonego Klasztoru,
– Beskid Śląski – Szyndzielnia, Klimczok, Soszów, Wielka Czantoria,
– Sudety – Góry Stołowe,
– Beskid Niski – Góra Zamkowa nad Mrukową; Góra Grzywacka.

Wyprawy trekkingowe dla zaawansowanych

Jeśli zdobyłeś już powyższe szczyty i szukasz czegoś trudniejszego, oto nasze propozycje:
– Tatry – Rysy, Świnica, Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiem,
– Beskid Żywiecki – Pilsko, Babia Góra,
– Beskid Śląski – Skrzyczne, Barania Góra,
– Mały Szlak Beskidzki – szlak, który przejdziesz w 3-6 dni,
– Bieszczady – Tarnica przez Szeroki Wierch, Wielka Rawka.

Bezpieczeństwo w górach

Zanim wyruszysz na jakąkolwiek wyprawę, powinieneś poznać kilka zasad bezpieczeństwa w górach, które mogą uratować ci życie. Przede wszystkim dokładnie sprawdzaj trasę i dopasuj ją do swoich możliwości – gdy znajdziesz się na niej, nigdy nie zbaczaj i nie rób skrótów. Możesz nie tylko się zgubić, ale spotkać z niebezpiecznym zwierzęciem. Miej pod ręką numery alarmowe, szczególnie do GOPR-u - +48 601 100 300 lub 985.

Unikaj grani skalnych, osuwisk i innych nawierzchni, które mogą być niestabilne. W skrajnych przypadkach możesz skręcić, zwichnąć lub złamać nogę. Latem jest wysokie ryzyko udaru cieplnego, dlatego dbaj o nakrycie głowy i nie przebywaj zbyt długo na słońcu.

Jeśli planujesz trekking zimą, bądź podwójnie ostrożny – niskie temperatury mogą doprowadzić do wyziębienia organizmu, odmrożeń, wyczerpania, a oblodzone powierzchnie do upadku. Niezwykle groźne są także lawiny, dlatego podstawą jest sprawdzenie pogody i komunikatów.

Dowiedz się, jakie są inne niebezpieczeństwa podczas treningu outdoorowego zimą, których możesz uniknąć oraz poznaj podstawy pierwszej pomocy w razie odmrożenia, udaru cieplnego, złamania i innych niebezpieczeństw.