Pierwsze kroki we wspinaczce – krótki poradnik

Jeszcze do niedawna sport trudno dostępny, powszechnie uważany za ekstremalny, a przy tym dość niebezpieczny, współcześnie wyjątkowo popularny i przyciągający wielu entuzjastów. Co sprawia, że tak wiele osób decyduje się poznać podstawy wspinaczki i spróbować swoich sił w tym sporcie? Wspinanie na ściance lub też w skałach to nie tylko niezwykle kompleksowa aktywność angażująca całe ciało, ale także pasja, a nawet swoisty styl życia. W niniejszym poradniku przybliżamy najważniejsze informacje dotyczące wspinania, a także podpowiadamy, od czego zacząć przygodę z tym sportem.

Rodzaje wspinaczki

Wspinanie, choć tak naprawdę sprowadza się po prostu do wchodzenia po bardziej lub mniej stromej skale lub sztucznie przygotowanej ściance wspinaczkowej, dzieli się na kilka podstawowych odmian. Poznanie każdej z nich pozwoli lepiej odnaleźć się we wspinaczkowym świecie, a także ułatwi podjęcie decyzji – od czego zacząć tę fascynującą przygodę? Każdy z poszczególnych rodzajów wspinaczki wymaga nieco innego przygotowania fizycznego oraz sprzętowego, pamiętajmy jednak, że wspinaczka dla początkujących, niezależnie od wybranej formy, przede wszystkim powinna być przyjemna!

Wspinanie z liną

Lina podczas wspinania ma zabezpieczać nasze zdrowie i życie. To element łączący wspinającego się i asekurującego. Ta forma aktywności zakłada wspinanie się na znaczną wysokość, co wymaga odpowiedniego zabezpieczenia. Oprócz liny dynamicznej, używanej podczas wspinania na prowadzenie, lub liny statycznej, która przyda się podczas wspinania „na wędkę”, niezbędna będzie uprząż wspinaczkowa, buty wspinaczkowe, dowolny przyrząd asekuracyjny, a także ekspresy, czyli karabinki połączone zszywaną taśmą.

Wyróżniamy tutaj przede wszystkim wspinaczkę na trudność, czyli wchodzenie po drogach o określonym stopniu trudności oraz wspinanie na czas, czyli wbieganie do góry po ustalonym, zawsze takim samym układzie chwytów. Na trudność możemy wspinać się z kolei po drogach krótszych, których długość wynosi od kilku do kilkudziesięciu metrów (maks. 40–50 m) lub też spróbować swoich sił na nieco bardziej skomplikowanych drogach wielowyciągowych. Termin ten stosuje się w przypadku dróg, których długość przekracza całkowitą długość liny, którą dysponujemy. Takie trasy składają się zazwyczaj z kilku lub kilkunastu odcinków, które zespół musi przejść po kolei, tworząc kolejne stanowiska asekuracyjne po drodze. Niech nie martwią się ci, dla których wymienione możliwości wydają się za mało emocjonujące! Wspinaczka tradowa, znana również jako wspinaczka na własnej asekuracji, polega z kolei na samodzielnym osadzaniu tymczasowych punktów asekuracyjnych w skale przy użyciu gadżetów takich jak kości, friendy, heksy czy haki, w przeciwieństwie do punktów zamontowanych w skale lub ściance na stałe.

Wspinanie bez liny

Spokojnie – w żadnym wypadku nie mamy zamiaru namawiać do niebezpiecznej wspinaczki na duże wysokości bez asekuracji! Podstawową formą wspinaczki bez liny jest bouldering, czyli wspinanie się na niewysokie, wolnostojące głazy lub wchodzenie na sztuczne ściany wspinaczkowe o niewielkiej wysokości po wybranych układach chwytów. Bouldering to aktywność, którą z powodzeniem można uprawiać samodzielnie – główną formą zabezpieczenia jest używanie tzw. crashpadów, czyli przenośnych materaców. Jeśli jednak boulderujemy z partnerem lub partnerką, warto pomóc sobie wzajemnie poprzez spottowanie, czyli aktywne zabezpieczanie rękami górnej części ciała wspinacza na wypadek niekontrolowanego odpadnięcia.

Czy to już wszystko?

Oczywiście, że nie. Lista odmian wspinaczki jest o wiele dłuższa. Oprócz wspinaczki skałkowej wystarczyłoby wspomnieć odmiany takie jak chociażby:

• wspinaczka górska
• wspinaczka lodowa
• wspinaczka mikstowa
• DWS (ang. Deep Water Soloing)
• wspinaczka miejska (ang. urban climbing)

Najczęściej jednak przygoda ze wspinaniem zaczyna się na sztucznej ściance wspinaczkowej. Skąd taka tendencja i dlaczego by nie rzucić się od razu na głęboką wodę? Przede wszystkim sztuczne ścianki wspinaczkowe to miejsca, w których przestrzeń została specjalnie przygotowana do zapoznania się podstawami wspinania oraz asekuracji, a także by zminimalizować ryzyko obrażeń ciała na skutek wypadków. W praktyce oznacza to tyle, że na sztucznej ścianie zawsze jest łatwiej i bezpieczniej niż w skałach. Mamy tu na myśli nie tylko dach nad głową na wypadek deszczu, ale także stałą obecność doświadczonych instruktorów, zabezpieczenia w postaci materaców i wykładzin czy wreszcie szeroki zakres atestowanego sprzętu, który możemy wypożyczyć.

Ścianka wspinaczkowa – jak zacząć?

Nic trudnego! By spróbować swoich sił jako wspinacz lub wspinaczka, na początek nie będziesz potrzebować nic poza wygodnym sportowym strojem. Jeśli postawisz na boudering, celem twoich poszukiwań zapewne stanie się boulderownia, czyli ściana wspinaczkowa oferująca wyłącznie taki właśnie rodzaj wspinania – niewysokie ściany z dużą liczbą oznaczonych kombinacji chwytów oraz duże, wygodne materace amortyzujące skoki i upadki. Na miejscu możesz dobrać i wypożyczyć specjalne obuwie wspinaczkowe. Dowiesz się także, jak korzystać z obiektu, jak czytać opisy i wycenę poszczególnych tras.

Jeśli bardziej pociąga cię wspinaczka z liną, upewnij się, że ścianka wspinaczkowa, na którą się wybierasz, jest wyposażona w odpowiedni sprzęt. Tutaj oprócz komfortowego stroju i dopasowanych butów niezbędna będzie lina, uprzęże dla ciebie i twojego partnera lub partnerki oraz przyrząd asekuracyjny. Na początku będzie was interesować wyłącznie wspinaczka na wędkę, co oznacza, że nie musisz mieć własnej liny. Często potocznie zwane „sznurkami” liny na każdej z tras to podstawowe wyposażenie większości ścian wspinaczkowych.

No dobrze – macie już sprzęt, ale nie macie pojęcia, co z nim zrobić. Spokojnie, nie zaczniecie się wspinać bez podstawowego przeszkolenia i nauki asekuracji. Wybierając się na ściankę wspinaczkową po raz pierwszy, warto uwzględnić, że pierwsza wizyta może potrwać trochę dłużej – głównie ze względu na naukę asekuracji, która choć przy pierwszym podejściu może wydawać się skomplikowana, przy każdym następnym będzie stawać coraz bardziej intuicyjna. Kiedy poznacie już technikę asekurowania, a instruktor lub instruktorka udzieli wam kilku rad dotyczących podstaw samej wspinaczki, czas na wasz ruch. Wyczucie własnego ciała i jego siły na ścianie pojawia się z czasem, po wielu przewspinanych metrach. Pamiętajcie więc, by być wobec siebie wyrozumiałymi i dobrze się bawić! Jeśli już po pierwszej wizycie na ściance zechcesz dogłębnie poznać techniki wspinaczkowe krok po kroku, a także dowiedzieć się więcej o sprzęcie, a może nawet wybrać się na obóz wspinaczkowy, najlepszym rozwiązaniem będzie zapisanie się na sekcję wspinaczkową.

Podstawowe ćwiczenia wspinaczkowe

Wspinaczka w każdym wydaniu to wyjątkowo kompleksowy sport, który angażuje równocześnie wiele partii mięśniowych. Podczas tej aktywności pracują więc nie tylko mięśnie przedramion, barków czy pleców, ale także mięśnie brzucha i przede wszystkim mięśnie nóg – bardziej niż może wam się wydawać! Czy trening wspinaczkowy jest w takim razie konieczny, a jeśli tak, to jakie ćwiczenia wspinaczkowe najlepiej wykonywać regularnie? Właściwy trening wspinaczkowy z pewnością pomoże szybciej podnosić swój poziom, poznawać wytrzymałość i siłę swojego ciała, a także zwiększać trudność pokonywanych dróg. Najlepszym treningiem w większości przypadków będzie sama wspinaczka – pod okiem trenera, który w porę zauważy popełniane przez was błędy i nauczy poprawnej techniki. Dodatkowe ćwiczenia, zwłaszcza na początku przygody z tym sportem, niekoniecznie będą potrzebne, aczkolwiek regularne dodatkowe treningi sprawdzą się na późniejszym etapie. Pamiętajmy, że samodzielny trening wspinaczkowy w domu może okazać się nawet bardziej efektywny niż ten na ściance, w grupie. W końcu podciąganie na drążku nachwytem, pompki, trening dolnej części pleców – to ćwiczenia, które mogą być wykonywane zarówno na ściance, jak i w domowym zaciszu, przy ulubionej muzyce.

Podstawowy sprzęt wspinaczkowy

Zagadnienia związane ze sprzętem wspinaczkowym to dość obszerny temat na osobny artykuł. Dlatego też w tym miejscu ograniczmy się do wymienienia podstawowych elementów wyposażenia sprzętowego każdego wspinacza i wspinaczki. Mogą one być za każdym razem wypożyczane na ściance wspinaczkowej, jednak jeśli złapiecie bakcyla, szybko postaracie się o swój prywatny sprzęt. Czego więc będziecie potrzebować, by powspinać się ze znajomą, znajomym lub grupą przyjaciół?

• uprząż
• buty wspinaczkowe
• przyrząd asekuracyjny (jeden na parę)
• woreczek z magnezją
• strój sportowy.

Odzież sportowa damska to w tym wypadku przede wszystkim wygodna bielizna sportowa, elastyczne spodnie treningowe damskie w ulubionym wydaniu oraz oddychająca góra. Najważniejszym elementem męskiego ubioru do wspinania będą z kolei koszulki treningowe męskie. Niewielka waga, szybkoschnące materiały oraz maksymalny komfort ruchu to podstawy, od których warto zacząć przygodę z tak intensywnym i pasjonującym sportem, jakim jest wspinaczka.