Parę słów o hokeju na lodzie – sport kiedyś i dziś

Ze względu na warunki atmosferyczne bardziej popularny na półkuli północnej, przez Czechów uważany za sport narodowy, z kolei w Ameryce Północnej jest jednym z czterech najbardziej popularnych zawodowych sportów. Jedną z dyscyplin sportowych, które najczęściej kojarzą się z sezonem zimowym, również w Polsce, jest hokej na lodzie. Jaka jest historia tego sportu, jak rozwinął się przez lata, byśmy mogli cieszyć się jego uprawianiem we współczesnej formie?

Historia hokeja na lodzie

Pierwsze „mecze” rozgrywano na taflach zamarzniętych jezior, zamiast łyżew do ślizgania się na lodzie najprawdopodobniej używano zwykłych butów, a rolę dzisiejszego krążka pełnił z kolei niewielki płaski kamień. Zacznijmy jednak od początku.

Ślady w kulturze

Początki tego sportu sięgają końca XV wieku. Wtedy dyscyplina ta w swojej najstarszej formie najprawdopodobniej została zapoczątkowana w Anglii oraz Francji. Najstarsze ślady w źródłach kultury dokumentujące praktykowanie hokeja można odnaleźć w malarstwie niderlandzkim, m.in. na obrazach Pietera Bruegla, gdzie widnieją postaci używające zakrzywionych kijów. Nie do końca wiadomo, skąd wywodzi się nazwa dyscypliny, choć można wiązać ją z francuskim słowem hoquet oznaczającym zagięty kij lub pasterski kij.

Kanada – kolebka hokeja

Za miejsce narodzin nowoczesnego hokeja na lodzie uważa się Kanadę. Od 1855 roku w Ontario sport zaczęli coraz częściej praktykować w wolnym czasie stacjonujący tam angielscy żołnierze. Dwadzieścia lat później w Kanadzie odbył się pierwszy udokumentowany mecz hokeja na lodzie. Przez 60 minut, używając łyżew, kijów i drewnianego krążka, o zwycięstwo walczyły dwie drużyny – każda składała z dziewięciu graczy. W ciągu następnych lat sport ten stał się popularny w kręgach akademickich. Usystematyzowano zasady gry, wkrótce powstał pierwszy klub hokeja na lodzie, a same rozgrywki stały się elementem programu zimowego karnawału w kanadyjskim Montrealu.

Hokej w Europie

Pod koniec XIX wieku na najbardziej znanych uniwersytetach Stanów Zjednoczonych organizowano oficjalne mecze w hokeja, w podobnym czasie powstała również pierwsza liga hokejowa w USA. Koniec XIX wieku to także czas, kiedy hokej stawał się popularny w Europie – sport ten najwcześniej uprawiano w Niemczech, Szwajcarii, Francji, Belgii, Anglii oraz w Czechach. W 1910 roku zorganizowano pierwsze mistrzostwa Europy w tej dyscyplinie, a w 1924 roku hokej na stałe trafił do programu igrzysk olimpijskich. W Polsce sport stał się popularny w latach 20. XX wieku – głównymi ośrodkami były Warszawa, Łódź oraz Lwów. Pierwszy turniej o mistrzostwo Polski zorganizowano w 1927 roku, a trzy lata później odbyły się pierwsze mistrzostwa świata.

Hokej na lodzie – zasady

Współcześnie każda drużyna hokejowa składa się z sześciu graczy – bramkarza i pięciu graczy w polu: dwóch obrońców oraz trzech napastników. Poruszając się na łyżwach, zawodnicy przy pomocy specjalnych drewnianych kijów podają sobie płaski kauczukowy krążek i starają się umieścić go w bramce przeciwnej drużyny. Czas meczu w tym sporcie liczony jest nieco inaczej niż w przypadku gry w piłkę nożną czy koszykówkę. W takim razie ile trwa mecz hokeja na lodzie? Na każdą rozgrywkę składają się trzy tercje, czyli 20-minutowe odcinki czasu. Można więc powiedzieć, że mecz hokeja na lodzie trwa 60 minut, jednak w praktyce czas często bywa zatrzymywany przez sędziego i w efekcie mecz może trwać dłużej. Plac gry to najczęściej lodowisko otoczone bandami, podzielone niebieskimi liniami na trzy części. Mecz hokeja na lodzie prowadzony jest przez trzech lub czterech sędziów – jednego lub dwóch głównych oraz dwóch sędziów liniowych. Ich zadaniem jest podejmowanie najważniejszych decyzji podczas meczu – dotyczących rozpoczęcia i zakończenia meczu, goli, fauli czyli chwytów niedozwolonych, nakładania kar itd.

Dodatkowe informacje o hokeju na lodzie

Dawniej mecze w hokeja na lodzie mogły zakończyć się remisem, współcześnie jednak każdy z oficjalnie rozgrywanych meczy musi zakończyć się wynikiem na korzyść jednej z drużyn. Jeśli mecz nie zostanie rozstrzygnięty w regulaminowym czasie gry, następuje dogrywka – po stronie każdej drużyny gra wtedy pięciu zawodników. Zdobycie gola przez jedną z drużyn oznacza jej zwycięstwo i koniec spotkania. Istnieje dość długa lista niedozwolonych zachowań podczas gry, za które na zawodników nakładane są kary. Co ciekawe, zawodnicy najczęściej podają sobie krążek kijem, jednak zasady gry nie zabraniają zagrania krążka łyżwą lub ręką w niektórych przypadkach. Sędzia powinien jednak interweniować, kiedy zawodnik użyje ręki do podania krążka bezpośrednio do zawodnika swojej drużyny lub podniesie kij powyżej linii ramion.

Hokej na lodzie – sprzęt

Ci, którzy chcieliby sprawdzić się w tym sporcie, powinni wyposażyć się w niezbędny sprzęt. W przypadku hokeja na lodzie nie chodzi jednak tylko o kij hokejowy i kask. Od czego więc zacząć?

Łyżwy

Hokej na lodzie to przede wszystkim jazda na łyżwach. O ile przy rekreacyjnej jeździe może okazać się, że lepszym wyborem będą łyżwy figurowe, o tyle w przypadku hokeja na lodzie, łyżwy hokejowe to zdecydowanie lepszy wybór. Pierwszy rodzaj łyżew jest dobry dla tych, którzy opanowali już podstawy jazdy na łyżwach i chcą doskonalić się w podskokach, piruetach czy spiralach. Płozy, w które wyposażone są łyżwy do jazdy figurowej są ciężkie i zakończone ząbkami, które wpływają na szybkość i zwrotność jazdy. Łyżwy hokejowe z kolei są bardziej stabilne, ich płozy są węższe i krótsze, co pozwala lepiej kontrolować jazdę i utrzymywać równowagę na lodzie. Ponadto dzięki swojej budowie łyżwy hokejowe usztywniają kostkę i ochraniają piętę oraz ścięgno Achillesa.

Kij hokejowy

Podstawowe narzędzie każdego hokeisty, czyli kij, powinno być odpowiednio dopasowane do jego wzrostu, budowy ciała i stylu gry. Można w tym przypadku wybierać między kilkoma rodzajami kijów:

• tradycyjny drewniany kij – gwarantuje najlepsze wyczucie krążka, ponieważ najlepiej przenosi drgania, jest jednak dość ciężki i sztywny
• kij kompozytowy – bardziej elastyczny, umożliwia lepszą kontrolę nad krążkiem i oddawanie mocniejszych strzałów
• kij z włókna węglowego, kevlaru lub podobnego materiału – jego niewielka waga i duża wytrzymałość zapewnią komfort gry, jednak najczęściej są dużo droższe.

 

Oprócz długości i poziomu giętkości kija znaczenie ma również to, w którym kierunku wygina się jego łopatka (część, która ma bezpośrednią styczność z lodem i krążkiem). Można tu wyróżnić przede wszystkim kije dla prawo- i leworęcznych zawodników oraz kije jednoczęściowe i składane. Oprócz tego znajdziemy kije o zaokrąglonych i kwadratowych czubkach – warto również zadbać o to, by stopień zagięcia między kijem a łopatką nie był ani zbyt duży, ani zbyt mały.

Kask i ochraniacze

Hokej na lodzie to wysoce kontaktowy sport o dużej dynamice i szybkim tempie. Dlatego też obowiązkowym elementami wyposażeniem każdego hokeisty oprócz łyżew i kija jest kask i komplet ochraniaczy. Kask powinien być odpowiednio dobrany do rozmiaru głowy zawodnika oraz wyposażony w kratkę chroniącą twarz. Oprócz otworów wentylacyjnych, specjalnej wyściółki wnętrza kasku lub innych dodatków, należy zwrócić uwagę na certyfikację kasku. Jeden z następujących certyfikatów to wystarczająca gwarancja bezpieczeństwa:

• HECC – najbardziej pożądany certyfikat, należy do amerykańskiej firmy testującej sprzęt ochronny
• CE – certyfikat europejski
• CSA– certyfikat krajowy, krajowy odpowiednik znaku CE.

 

Oprócz kasku należy zadbać o komplet ochraniaczy na tułów, ramiona i łokcie, czyli tzw. “zbroję”. Dodatkowej ochrony potrzebują również golenie oraz dłonie, które są najbardziej narażone na kontakt z kijem przeciwnika. Zalecamy również wyposażenie się w tzw. “szczękę”, czyli ochraniacz zakładany najczęściej na szereg górnych zębów oraz suspensor, czyli ochraniacz krocza.

Ubiór i dodatki

Podobnie jak w przypadku jazdy na łyżwach, przy hokeju na lodzie również zalecamy skorzystanie z zalet bielizny termoaktywnej i potraktowanie jej jako warstwy bazowej, która będzie skutecznie odprowadzać wilgoć. Odpowiednio dobrana bielizna męska zapewni dodatkowy komfort, zwłaszcza jeśli założymy suspensor oraz warstwę wierzchnią. Warto postarać się również jak najlepiej dopasować skarpety męskie – komfortowa pozycja stóp w łyżwach przełoży się na pewność i dynamikę ruchu na lodowisku. Spora liczba elementów wyposażenia niezbędnego, by bezpiecznie stawiać pierwsze kroki na lodzie jako początkujący hokeista, wymaga również odpowiednio pojemnej i trwałej torby sportowej. Warto dowiedzieć więcej o historii i osiągnięciach jednego z najbardziej znanych słowackich hokeistów – Mariána Gáboríka, który wspólnie z nami zaprojektował kolekcję odzieży sportowej dla miłośników hokeja na lodzie.